Crisisgewenning: je erbij neerleggen?
Na een jaar van maatschappelijke beperkingen door de coronamaatregelen en politieke opschudding door affaires merk je dat je zo ongeveer een jaar nodig hebt om aan een crisis te wennen. Dat kan betekenen dat je het opgeeft en je je overal maar bij neerlegt. Maar je kunt ook het leven opnieuw opnemen en de positiviteit ontwikkelen. Waar de huidige crisis nog bezig is, is over de volgende crisis al weer in de krant te lezen. Hoe blijf je als mens in al dit crisisgeweld positief?
Het natuurbeleven van de mens in de paastijd
In de paastijd, wanneer de natuur zich vanuit de winter ontkiemt in een bloeiende lente, en wij vanuit ons zelf ons naar buiten richten, voelen we ons als mens gesterkt en gedragen door de kracht die uit de natuur tot ons komt. En zoals wij de natuur nodig hebben om ons ieder jaar opnieuw van levenskracht te vervullen, heeft de natuur ons natuurbeleven nodig om te gedijen en niet in verval te raken. Als we naar buiten gaan is die natuurpracht er in volle glorie, maar dan moeten we daar een open aandachtig en open oog voor hebben en ons niet gedwongen zien binnen te blijven door de coronacrisis.
Toekomstvoorspellingen zijn er volop, maar het verleden lijkt te moeten worden uitgeveegd
Door alles wat in het afgelopen jaar plaats heeft gevonden, lijken we onze aandacht dagelijks te verliezen aan de cijfers en aan de maatregelen die de staat ons oplegt. Naast de veelheid van toekomstvoorspellingen is het alsof onze tradities uit het verleden moeten worden vergeten, uitgeveegd, alsof ze er nooit waren. Niet alleen door de maatregelen zelf, maar ook door de aandacht die we alleen voor de coronacrisis hebben, laten we dit gebeuren. Laten we proberen onze aandacht juist te vestigen op dat wat ons vanuit het verleden heeft gevormd. Te beginnen met Goede Vrijdag en Pasen, het feest dat staat voor de wederopstanding!
Het is niet links of rechts, maar erop of eronder!
In het huidige politieke landschap heb je als kiezer niet veel meer aan de klassieke kwalificatie links of rechts. Daar waar linkse partijen veelal sociaal georiënteerd waren en rechtse partijen meer zakelijk, worden partijen in de huidige coronacrisis meer onderscheiden door kwalificaties als coronakritisch of coronavolger. Zelfs als je een stem wilt geven aan een religieus georiënteerde partij lijkt het barmhartige, wat je van bijvoorbeeld een Christen verwachten mag, niet goed meer te vinden. Hoe stem je in deze tijd op liefde, verdraagzaamheid én de vrijheid?
Oorzaak en gevolg en de kunst van de interpretatie
In het denken is het belangrijk om de relatie te zien tussen een oorzaak en het gevolg daarvan, de zogenoemde causaliteit. Maar juist ook het gewaar worden van het gebrek aan een dergelijk causaal verband is een belangrijke competentie voor de kunst van de interpretatie. Als we kijken naar de interpretatie van feiten en data in de huidige coronacrisis, zien we dat de waarheid, door een gebrek aan inzicht in de causaliteit, niet altijd eer wordt aangedaan. Hoe kunnen we ons denken trainen om het vrij en onafhankelijk te kunnen inzetten om de waarheid met zekerheid te beleven?
Vrijheid: het groepsdenken en het zelfstandige denken
We zien het steeds vaker gebeuren dat individuele mensen met een uitgesproken mening zich, naar het schijnt, makkelijk laten overhalen zich te conformeren naar de heersende idee van een groep. Het zou natuurlijk het voortschrijdende inzicht van dat individu kunnen zijn, wat maakt dat die zich bedenkt, maar er zijn legio voorbeelden waarbij het debat een onverwacht verrassende wending neemt. Om je los te maken van een denken dat zich vanuit een groep opdringt heb je een krachtig zelfstandig denken nodig. Een denken dat zich los van meningen van anderen vormt, een denken dat vrij is. Dit vrije zelfstandige denken moeten we oefenen, trainen zelfs. In dat vrije zelfstandige denken vinden we tenslotte de vrijheid die we in deze tijd nodig hebben.
COVID-19: de mensheid in staat van beleg
De NOS publiceerde een bericht over een artikel dat verscheen in de Duitse krant ‘Die Welt’ over vrijgegeven emails uit maart en april 2020 waaruit blijkt dat er door regeringsleiders vragen zijn gesteld aan de wetenschap om mentaal en planmatig grip op de situatie te krijgen, wat zou kunnen helpen om maatregelen van preventieve en repressieve aard te kunnen plannen. Angst opwekken was daarbij een belangrijk doel. Nu de angst omtrent het coronavirus of juist de twijfel daaraan ons mensen dagelijks in zijn greep houdt, moeten we ons afvragen of we ons niet beter kunnen wapenen tegen de informatie die tot ons komt. De virale bezetenheid weerhoudt ons van wat we als mens werkelijk te doen hebben.
Vaccinatiepaspoort: over agnosticisme en het niet-pluis-gevoel
In het document van het World Economic Forum (WEF) Davos 2021 over het vaccinatiepaspoort valt een specifiek woord op: agnostisch. Het vaccinatiepaspoort zal een document zijn dat op agnostische wijze gegevens van de betreffende persoon geeft. In de kentheorie en filosofie is het agnosticisme dat je niet tot kennen kunt komen, dat je met het kenproces niet de mogelijkheid hebt de werkelijkheid te bereiken. Het agnosticisme speelt in de wetenschap een toenemende rol en de achtergrond van deze ontwikkeling kan men vinden in de 16e en 17e eeuw bij Francis Bacon. Daar waar het idee van de ‘evidence based science’ een belangrijke rol speelt om de objectiviteit te verzekeren, dreigen we als het extreem wordt de mens te verliezen. De medische wetenschap heeft nog een andere kant nodig. Die komt bijvoorbeeld tot uiting wanneer de intuïtie en het denkvermogen van de mens zich vertalen in het niet-pluis-gevoel.
De grenzeloze morele bevoogding door één mening
Een van de opvallende verschijnselen van de meningsvorming is de moraliserende trend die er is. Dat is een soort dictatuur van de moraal, wat in zichzelf natuurlijk al tegenstrijdig is. Maar de mens is een wezen met een individueel geweten en gaat in morele kwesties individueel met dat geweten in gesprek. En hoewel we te maken hebben met universele morele beginselen, dienen we er met het geweten zelf invulling aan te geven. Dit is een van de vrijheden van de mens, die we juist in deze coronacrisis niet in de ijskast moeten zetten.
COVID-19: de leugen regeert
De feiten zijn de feiten en je kan heel lang met leugens en drogredenen die feiten verdoezelen, maar ze blijven harde feiten. De geschiedenis leert dat die feiten uiteindelijk altijd aan het licht komen. We hebben dat bij de toeslagen affaire nu pas gezien, de feiten komen uiteindelijk aan het licht. Dat kan door heel veel lijden heen gaan, maar uiteindelijk is de ware toedracht veel en veel sterker dan datgene wat de leugen er ooit van kan maken. Op de vooravond van het instellen van de Nederlandse avondklok, zien we dat er bij de Coronacrisis nog veel ongerijmdheden te vinden zijn, zoals vermaning van de WHO (World Health Organisation) ten aanzien van het testbeleid met PCR tests en de opkomst van virusmutaties zoals de Britse coronavariant. Daar waar de waarheid steeds aan het licht dreigt te raken, lijkt het er op dat de vergissing of zelfs de leugen regeert.