Ja, wanneer je leeft in deze wereld, dan zie je toch werkelijk dat er een steeds chaotischer beeld ontstaat, een soort waanzinnige onwaarheid die niet alleen in mensenhoofden en harten zich afspeelt, maar die ook op het wereldtoneel in feiten zichtbaar wordt. Je kunt er eigenlijk niks meer mee. Je zou het liefste je ergens op de Mookerhei terugtrekken in een hutje en verder geen krant en geen telefoon en niks meer hebben en nog maar een beetje doorleven zoals het nou eenmaal zich voordoet.
Maar ja, dan ben je ook geen mens, dus je kunt je daar ook niet mee tevredenstellen. Je moet natuurlijk toch voortdurend wakker blijven voor wat er op het wereldtoneel gebeurt en dan maar meelijden met het feit dat het zo’n chaos is. En dan kun je natuurlijk zeggen, in de mensenhoofden en harten is het zo’n chaos, omdat het in de wereld een chaos is, maar ik draai het liever om, ik zeg, omdat het in de mensenhoofden en harten zo’n chaos is, wordt dat uiteindelijk op het wereldtoneel ook zichtbaar.
Dat is toch onvermijdelijk. En dan is de vraag, waar berust dat nou eigenlijk op, dat er zo’n neergang is in de menselijke vaardigheid van het denken, voelen en willen. Ik heb een paar jaar geleden een poging gedaan mijn gedachten daarover in drie boekjes uit te brengen.
Leer denken, leer voelen en doen, met een uitroepteken. Maar je kunt eigenlijk wel zeggen, als je nu weer een paar jaar verder bent, dan is het beeld alweer enorm veranderd en in een verdere decadentie gekomen. En aan de ene kant kun je zeggen, het heeft ermee te maken, en dat zeg ik natuurlijk altijd, dat de mens in wezen een lui dier in zich heeft, niet is, dat wil ik niet zeggen, maar wel in zich heeft, wat het liefste maar wil genieten en de dingen wil laten zoals ze zijn.
Daar is ook nog een beetje een gedachtenleven, dat kan ook wel wat kwellend zijn, en gevoelens kunnen alle helemaal kwellend zijn, maar verder wil je eigenlijk het liefste met rust gelaten worden, zoals in dat hutje op de Mookerhei. Maar dat is natuurlijk één kant van de zaak, dat een mens helemaal geen zin heeft om op te staan en iets in zichzelf te doen, waardoor de neergaande ontwikkeling, die ontstaat op de basis van de passiviteit, zich omkeert in een opgaande ontwikkeling, maar die berust altijd op activiteit. En naar buiten toe kunnen we nog wel aardig actief zijn, maar naar binnen is die luiheid een overwegend probleem, en het wordt ook helemaal niet ingezien, dat het iets uitmaakt, of je innerlijk passief bent, of innerlijk actief.
Je leeft natuurlijk toch met de vraag, hoe kan het nou toch zijn, dat de mens in onze tijd zich laat verleiden om mee te denken en te voelen en te willen met een overheid, een wereldoverheid, die zo krom denkt, voelt en wil. Je zou toch zeggen, dat je ook als je passief bent, dat je in opstand komt tegen datgene wat ons als waarheid verkondigd wordt. Ik heb in de tijd 2020, 2021, toen we in een crisis verkeerden, daar heel wat video’s over gemaakt, over het merkwaardige verschijnsel, dat de gedachten blijkbaar afbreken nadat ze gedacht zijn, en wanneer er een volgende gedachte komt, dat er niet teruggekeken wordt naar die vorige, waardoor de verbinding tussen de gedachten er niet is, en je ons dus alles kunt wijsmaken.
Wat je vandaag zegt, ben je morgen weer vergeten, wat er vandaag gezegd wordt, ben je morgen weer vergeten, en je hebt dus niet in de gaten dat het een helemaal niet met het ander overeen stemt, en dat het helemaal niet kan, en dat het ook niet logisch is. Dus je kunt ervan op aan, dat je van alles kan worden geserveerd, wat maar gewild wordt.
Nu is het inmiddels wel duidelijk dat ik zelf leef, laat ik maar zeggen, dankzij de enthousiasmerende werking van de anthroposofie, en dat ik dat al meer dan veertig jaar doe, en dat is bij uitstek een ontwikkelingsweg.
Dat is een weg waarin je weet dat je als mens een zich ontwikkelend wezen bent, en dat je dus niet een of ander lui dier bent, dat gewoon maar de instincten volgt, maar dat er in jou een mogelijkheid is om op te staan en je ertoe op te maken om jezelf te ontwikkelen. En nu is een van de wonderbaarlijke oefeningen daarvoor, en dat wordt gezien als een oefening voor de liefde – en dat kun je als je die doet ook merken dat dat zo is – die oefening is de zogenaamde terugdenk-oefening. Dat is dat je, wanneer je de dag achter je hebt, eens even rustig ervoor gaat zitten en probeert in omgekeerde volgorde terug te denken wat die dag allemaal gepasseerd is en wat jij gedaan hebt.
Dan gaat het er helemaal niet om dat je spijt hebt van dingen die je gedaan hebt, of dat je geweldig tevreden bent over dingen die je gedaan hebt, maar het gaat om de teruglopende tijd die je daarmee natuurlijk betreedt. Je merkt als je dat doet, dat je iedere keer weer in de vooruitlopende tijd schiet, dat het heel moeilijk is om in die teruglopende beweging ook werkelijk te blijven, namelijk dat je een trap afloopt toen je hem opging, enzovoort. Maar je kunt beginnen met een aantal eenvoudige momenten uit die dag. Hoe dan ook kom je op een gegeven moment uit bij het moment van wakker worden ‘s morgens.
Het kan ook zijn dat je daar helemaal niet aan toekomt, maar wanneer je het echt iedere keer weer probeert, dan komt natuurlijk het moment dat je dat wel kunt, en dan kom je aan het moment dat je wakker geworden bent. En nou is het merkwaardig dat wij als mensen zo aan de onwaarheid en de onjuistheid gewend zijn, dat we dan niet doorgaan. En als je doorgaat, dan spring je naar de vorige avond.
En wat doe je dan? Je sluit een heel stuk uit je leven in dat terugdenken uit. Waarom? Ja, omdat je niks weet daarvan. Je hebt geen bewustzijn van wat er in dat tussenliggende stuk, toen je sliep, gebeurde.
En dus ga je ervan uit, of je gaat nergens van uit, want je denkt er helemaal niet over na. En als je erover na zou denken, ja dan kom je met een aantal wetenschappelijke feiten een heel eind, namelijk dat de hersengolven dan veranderen en dat je dan dus daarom geen bewustzijn meer hebt. En dan kun je dat rustig uitschakelen.
Ik zag in de laatste dagen opeens heel duidelijk dat dit een soort oervergissing is, die te maken heeft met het feit dat de mens zo slecht denkt, dat je als mens in staat bent om te leven in een complete onwaarheid, omdat je het altijd al doet. Je bent gewend eraan om in de onwaarheid te leven. Misschien geloof je in een leven na de dood, misschien zelfs in een leven voor de geboorte, misschien geloof je dat je er ‘s nachts ergens op de ene of andere manier ook bent met je bewustzijn, dat kun je allemaal geloven, maar als het op feitelijkheid aankomt, dan telt dat geloof opeens niet meer, want dan hou je bij het wakker worden op en je gaat niet terug, want er is niks.
Je kunt natuurlijk een hele hoop fantaseren wat daar zou kunnen zijn, en er zijn ook mensen die heel levendige dromen hebben, die kun je natuurlijk dan daarvoor in de plaats brengen, voor dat gebied van het niets in de slaap. Maar eerlijk ben je daar in elk geval niet, ook niet als je helderziende ervaringen vanuit de nacht meent te hebben. Het gaat erom dat je als je aankomt bij de ochtend, dat je door en door beseft dat je in die tijd voor het wakker worden ook geleefd hebt, en dat je vanuit een spiritueel oogpunt helemaal niet bewusteloos geweest bent.
Je bent het voor het aardebewustzijn, maar dat wil niet zeggen dat je voor alle vormen van bewustzijn ook bewusteloos geweest bent. En het zou eerlijk zijn om tenminste bij het wakker worden, bij het moment van terugdenken bij het wakker worden, te beseffen: in ieder geval leefde mijn lichaam in die afgelopen uren, en misschien mis ik iets wat ik toch heb meegemaakt. En wanneer je daarin met je terugdenk-oefening meditatief wat langer zou stilstaan, dan zou er beslist iets veranderen.
Niet dat je dan – dat hoopt natuurlijk ieder mens die dat doet – niet dat je dan plotseling een geweldige helderziende wordt, dat is het niet, maar wel dat je een continuïteit begint te beleven in je bewuste bestaan. Hoewel je het niet weet, is het zo dat je door dat iedere keer weer opnieuw te voelen, dat moment van wakker worden en het merkwaardige verschijnsel, dat je uren daarvoor er voor je bewustzijn eigenlijk niet was, vraagt: Kan dat waar zijn, dat je er echt niet was? Zijn dat alleen maar hersengolven die dan veranderen, waardoor je met je hersenen niet denkt in die tijd, en niet voelt? Wanneer je daar echt je mee inlaat, dan moet het toch wel eigenlijk zo zijn dat je dan overweegt dat dat niet waar kan zijn. En ik denk dat hier een oervergissing ligt, een die ook met onze tijd te maken heeft, met het ongeloof aan een geestelijke wereld, ook een angst ervoor – want je zou ook kunnen zeggen dat dat eng is, dat je terwijl je in slaap bent toch van alles meemaakt en dat dan niet meer weet, dus dan wil je dat maar liever niet weten. Maar dat maakt wel dat je ook wanneer je een eerlijk mens bent en echt je moeite doet om de waarheid te spreken en te denken, dat je wanneer je deze afgrond tussen het wakker worden en het gaan slapen de vorige avond, of midden in de nacht – je wordt natuurlijk ook vaker wakker – wanneer je dat niet gewaar wordt, dat dat een afgrond is waar zich wel degelijk iets afspeelt of zou kunnen afspelen, waar je ook als mens er bent, ja dan leef je dus eigenlijk in een oervergissing, ook als je een door en door eerlijk mens probeert te zijn.
Ik zag dat opeens in de afgelopen dagen en ik heb het natuurlijk al wel eens eerder gezien, en ik heb het ook bij Rudolf Steiner wel gelezen, dat het van belang is om bij die terugdenkoefening niet halt te houden bij het wakker worden, maar je terug te verplaatsen in die afgrond die daarvoor ligt. Maar het werd in de afgelopen dagen zo heel erg duidelijk, omdat je ziet dat de mensheid toegaat naar een verwerkelijking van een chaotisch, zich vergissend denken en voelen en dat is natuurlijk werkelijk echt iets om heel erg bezorgd over te zijn. Want je kunt natuurlijk van jezelf menen dat je het allemaal goed doet en de meeste mensen hebben dat ook en dat moet je tot op zekere hoogte ook wel hebben, want anders valt er ook niet te leven. Maar het gaat natuurlijk toch om meer dan de alledaagse moraliteit, het alledaagse gevoel van dat je in de waarheid bent, dat je probeert netjes te zijn, dat je probeert het goede te doen, dat je probeert aardig te zijn enzovoort. Het gaat daar bovenuit, het gaat daar ver bovenuit. En wanneer wij nu in onze tijd niet wakker worden ervoor dat we ook mens zijn wanneer we slapen, ergens, niet in dat lichaam, maar wel ergens, en dat we ook mens waren voordat we geboren werden en dat we mens blijven wanneer we gestorven zijn, in bepaalde metamorfose dan weliswaar, wanneer we daar niet op zijn minst een vraag beginnen te krijgen, dan leven we in een oervergissing.
En die kun je het beste gewaar worden, vind ik, wanneer je zo’n terugdenk-oefening doet en dan aan de ochtend komt en je je niet afvraagt, wat was nou eigenlijk daarvoor? Dan leef je in een oervergissing. En hoe wil je dan in de waarheid zijn in het alledaagse leven? Tot zover dan maar weer. Het is heel moeilijk om in deze tijd stand te houden in wat je allemaal aangediend krijgt. En we zoeken toch naar standpunten waarin dat mogelijk wordt.
Een reactie
Die terugblik zal wel helend zijn voor het leven na de dood ,wanneer wij ons etherlichaam laten oplossen , dit wordt ook wel het tweede lijk genoemd . Maar , er blijft altijd een klein extract over . Volgens ik las was het heel anders bij de ouden ,de voorvaderen en de bijbelse stamvaders die konden zich nog alles herinneren , een transpersonnlijk bewustzijn ,tot aan de oudste stamvader , het was de werking van de groepsziel die dat nog deed , het ‘ik en vader Abraham zijn één ‘ , of de weg naar de vaderen , en pas dan kon de weg naar de goden gegaan worden . Ook het kamaloka en Devachan gebeurden anders , het was niet het ene eigen leven dat telde zoals nu in onze materiële tijd .Dit duurde zelfs nog tot rond het Egyptische tijdperk voort .
Zo verhaalt Steiner dat de ingewijde of de eerdere myste oiv zijn leider kon leren teruggaan tot de vorige levens door deze weg te volgen van het opgeloste etherlichaam. Dan kwam hij terecht op het ogenblik voor zijn laatste dood , en daar de laatste sporen aantrof van zijn nog overgeerfde eigenschappen , die brachten hem naar zijn laatste voorouder en zelfs nog verder terug tot aan de eerste voorouder, en hij zag dat er helemaal geen twijfel meer bestond aan de reïncarnatie .