Over de gedachten over vrede en goede wil ontving ik een aantal reacties van mensen die betwijfelen dat er nog mensen van goede wil bestaan, een intentie die in de richting van het goede gaat. In de Bijbel staat geschreven dat Christus de discipelen terechtwijst wanneer zij hem ‘goed’ noemen. Alleen de Vader is goed! Het is ook duidelijk dat een mens niet in deze volmaakte zin goed kan zijn. Maar de wilsimpuls kan goed zijn. En indien dit niet zo is, kan het toch nog zo worden. Dus zou ik tegen iedereen die twijfelt aan de goede wil van de mens willen zeggen: Er is maar een persoon op de hele wereld die door jouw pogingen goed kan worden – en dat ben jij zelf. Wat heeft het voor zin om de regering te bekritiseren, de ministers, de minister-president of wie dan ook? Het heeft nog nooit ook maar iets geholpen en zal dat ook nooit.

In deze Heilige Nachten zouden we eens de blik naar binnen moeten richten en op zoek gaan naar de goede wil daar – en erkennen als die er onvoldoende is. Als ik over goede wil schrijf denk ik helemaal niet aan politici. Misschien beginnen sommigen van hen hun zaak met goede wil, maar ze zullen die beslist moeten vergeten, want ze moeten met compromissen werken. Goede wil kent geen compromis – en politici compromitteren voortdurend. Laten we dus eens proberen zelfbewust te zijn, en vergeten wat er allemaal aan kwaad in de wereld is – en de wereld verandert al…

Het jaar gaat naar het einde. Denkend over vrede kom je tot gedachten over de verschillende naties, de volkeren. Een zelfbewuste mens voelt de nationaliteit niet als iets wezenlijks, als iets om trots op te zijn. Vanzelfsprekend ben je dankbaar voor de specifieke kwaliteiten die je dankt aan de plaats waar je geboren werd en aan het volk waar je een kind van bent. Het is duidelijk dat de volkeren zeer in aanleg verschillen. Maar we kunnen er zeker van zijn dat een bepaalde voortreffelijkheid altijd gepaard gaat met een mindere aanleg op een ander gebied – die juist weer de voortreffelijkheid is van een andere natie. Als een mens willen we toch worden tot een ‘homo universalis’, een ‘hele mens’ die allround is? Het was in de Renaissance een van de grote idealen. De mens wil ontwikkelen wat hij nog niet weet of kan. Zo zou de Nederlandse soberheid heel goed samengaan met de Duitse grondigheid, de Engelse kosmopoliet en met ‘La douce France’, om een paar voorbeelden te geven. Waarom zou het ene volk zich beter voelen dan het andere? Het zou veel mooier zijn als we konden bewonderen wat we nog niet kunnen – en dat zouden willen leren.

Bovendien overstijgt een individuele mens zijn natie, hij zou werkelijk die mens moeten willen worden die hij individueel is. Daar maakt zelfs het geslacht niets uit. Als menselijk wezen ga ik immers ook uit boven mijn vrouw-zijn. Ik leef in mijn vrouwelijke lichaam, heb er de voor- en nadelen van – maar in het innerlijke leven verlies ik volledig het besef van mijn vrouw-zijn. Ik ben overtuigd van de noodzaak van dit bewuste innerlijke leven willen we ooit tot goede wil en vrede komen. Geslacht en natie scheiden – ware individualiteit verenigt.

Als we erin zouden slagen om onszelf en de anderen te zien als individuen die allemaal waard zijn dat ze bestaan, dan zou er ook geen religieus fanatisme meer zijn. Het zou mijn zorg niet zijn welke religie mijn medemens beoefent. Laat iedereen geloven wat hij gelooft – wat gaat mij dat aan? Het enige wat ik dan nog zou doen is in gedachten communiceren over de inhoud en de wijsheid van een bepaalde religie – zonder alle sterke gevoelens die daarmee gepaard gaan. Wat is het niet interessant om te horen over de wijsheid die in de verschillende religies leeft – en we zouden die vrij kunnen aanvaarden voor zover we de waarheid ervan zelf zouden inzien. Alleen deze beschermengel van de waarheid zou ons onderwijzen over wat waar is en wat niet. En we zouden het vertrouwen hebben dat deze beschermengelen van de waarheid bij alle mensen zijn…

Niet: Ieder voor zich en God voor ons allen
Maar: God als leider van het individu en het individu in overgave aan de medemens.

Fra Angelico: Engel in aanbidding.Goede wil door Mieke Mosmuller