We hebben de afgelopen weken in Nederland een val van het kabinet beleefd. Ik heb al eerder gezegd, ik kan mij niet met een partij verbinden. Dat lukt gewoon niet, omdat ik in alle partijen wel iets zie, maar in alle partijen ook heel veel zie waar ik het helemaal niet mee eens ben. Dus je zou haast zeggen, richt een eigen partij op, maar dat is al helemaal niet aan de orde. Maar wat er dan in ieder geval wel heel erg duidelijk opvalt, is het gebruik van het woord democratie. En ik moet zeggen dat me dat in toenemende mate is gaan irriteren hoe dat woord gebruikt wordt, met wat voor een manier van doen en een bepaalde vorm van zeker weten dat juist die partij die aan het woord is, weet wat de juiste democratie is. Nu is het natuurlijk oorspronkelijk een Grieks woord. En het betekent dat het de heerschappij van de burgerij is. Niet van het volk, maar van de burgers. Ik heb dat nog opgezocht. Het verschil tussen het Griekse demos en het Latijnse populus. Want je denkt dan natuurlijk ook aan populisme, wat ook zoveel gebruikt wordt, dat woord. En dat kan natuurlijk niet hetzelfde zijn. Dus daar moet wel een verschil zijn tussen demos en populus. En dat blijkt natuurlijk inderdaad ook zo te zijn, dat demos heeft meer te maken met de burger, terwijl populus is de natie, is het volk van een bepaalde nationaliteit. En wanneer je zegt democratie. dan betekent dat letterlijk dat de burgers de heerschappij hebben. En dan komt natuurlijk meteen de vraag van ja, hoe moet dat dan verwerkelijkd worden?

Want je kunt natuurlijk niet met z’n allen in het kabinet zitten. Dus het is dan natuurlijk logisch dat er bepaalde partijen gevormd worden die een bepaalde set van idealen hebben en dat de burger de mogelijkheid heeft om te kiezen. Maar ja, wanneer dan eenmaal de burger gekozen heeft, dan houdt de democratie in feite op, omdat dan vervolgens de partij die aan het roer komt te staan toch min of meer de dienst uitmaakt. Dan is het niet meer de burger. Maar dan is het die partij die heerst. En de burger heeft dus in feite alleen maar iets te zeggen gehad over welke partij uiteindelijk aan het roer komt. En dat is niet eens het geval. Want de partij met de meerderheid van stemmen is niet zomaar ook de partij die regeert. Dus het is nogal een gecompliceerd proces. En dat wordt dan min of meer ondervangen doordat in zo’n regeringssysteem, wat bijvoorbeeld in Nederland dan gehanteerd wordt, dat daar een parlement is dat vervolgens wel weer bestaat uit mensen die uit de burgerij komen, die ook door de burgers gekozen zijn en die niet zozeer mee regreen, maar die wel een stem hebben telkens wanneer iets moet worden beredeneerd en moet worden aangenomen of afgewezen. En in die zin hebben de burgers die niet gestemd hebben op de heersende partij toch in zekere zin een stem in wat er gebeurt, omdat de vertegenwoordigers van die mensen in de Kamer, in het parlement actief zijn. Maar het is natuurlijk toch wel echt een heel merkwaardig gebeuren, want je zit op een gegeven moment natuurlijk toch met het feit dat er een bepaalde partij de grootste wordt.

Dat is dan democratisch tot stand gekomen, want de burgers hebben, het grootste deel van de burgers, heeft op die partij gestemd. En wat mij dan begint te irriteren is dat dat woord democratie voortdurend door de oppositie in de mond genomen wordt. Ja, min of meer om aan te tonen dat die regerende partij geen democratische partij is. Dat heeft dan weer te maken met het feit dat men vindt dat die partij buiten de rest van de burgerij om, eenvoudigweg wil doordrukken wat ze als idealen in hun partijprogramma hebben staan. En dan wordt het toch wel echt heel gecompliceerd. En daarom begint mij dat dan te storen, omdat, als we dan nou in een land het systeem hebben, en dat is tegenwoordig toch bijna overal, dat er gestemd wordt op bepaalde partijen met bepaalde personen in de leiding, dan betekent dat, dat wanneer een partij de grootste wordt, dat die partij democratisch de grootste geworden is. Dat kun je toch niet anders zeggen? Dan kan het je wel storen dat dat zo is en dan kun je wel zeggen van nou wat vervelend nou, dat zijn mensen die zie ik helemaal niet zitten, maar dat wil dan niet zeggen dat je kan zeggen dat dat de democratie doorbreekt. En dat vind ik het moeilijke in het meeluisteren naar wat er allemaal gezegd wordt in een parlement. Dat is, dat het blijkbaar zo is dat bepaalde partijen vinden dat ze de juiste visie op de democratie hebben, die dan vinden dat de tegenpartijen dat niet hebben en dan voortdurend daarmee schermen.

En dan komt bij mij de indruk op dat we te maken hebben met een nieuwe moderne afgod. Het ligt natuurlijk in de geschiedenis van de mensheid heel duidelijk dat mensen de behoefte hebben om een wezen. te aanbidden. Zolang als dat een erkend goddelijk wezen is, wordt dat juist gevonden. En in de Bijbel zie je dat er regelmatig afdwalingen ontstaan en dat er afgoden worden aanbeden. En ik moet zeggen dat dit mij enigszins gelijkt. op wat we nu zien met ons principe van de democratie. Ik vraag me dan iedere keer af, al die mensen die nou dat woord gebruiken, hebben die nu nog wel een duidelijke visie van wat ze nou eigenlijk daar dan zo belangrijk aan vinden. Want het wordt eigenlijk gebruikt, dat word, alsof het het goddelijke principe zelf is in het landsbestuur.

Democratie is het grote principe waaraan alles moet voldoen. Dat het geen aristocratie meer kan zijn is natuurlijk duidelijk. Wanneer je denkt aan vroegere tijden van keizers en koningen, dictators, dan is het natuurlijk duidelijk dat we dat in onze tijd van bewustzijn, dat we dat niet meer willen. We willen niet als mensen worden gedicteerd door een heerser die het beter weet en die wel even zal zeggen hoe het moet. Je ziet dat natuurlijk toch nog wel in onze tijd. Maar daar komt dan heel veel weerstand tegen. Dus een aristocratie is in onze tijd niet mogelijk. En dan denk je, nou oké, dan moet het dus een democratie zijn, dan moet het dus de burger zijn die heerst. Maar ja, het aantal burgers is zo ontzettend groot, dat het aantal meningen en ideeën over hoe het zou moeten zijn ook ontzettend groot is. En om dat in goede banen te leiden, dat is natuurlijk nog niet zo simpel. Terwijl er, wanneer er over democratie gesproken wordt, de indruk gewekt wordt dat het wel simpel is. Die partijen die daar voortdurend over spreken, die weten blijkbaar precies hoe het moet. Die weten wat een democratie is. En die weten ook dat de tegenpartij in ieder geval niet democratisch is. En zo ontstaat bij mij de indruk dat er een soort ideaal is van sociale structuur, van regeringsstructuur, dat aangenomen wordt door heel veel mensen als het grote ideaal. En dat dat bijna aanbeden wordt. Dat men ook eigenlijk helemaal niet meer doorziet wat een echte democratie dan nu eigenlijk zou zijn. Kijk, we hebben in Nederland een volkspartij voor vrijheid en democratie. Ik geloof dat die partij heel veel verwijten heeft gekregen dat ze niet democratisch zijn. Er is een partij Forum voor democratie. Ik heb niet het idee dat de burgerij in het algemeen het eens is met de visie op democratie van de bestuurders van Forum voor Democratie. Let op, ik kies geen partij. Ik vertel alleen maar wat ik zo zie en wat me daar in mijn gevoel raakt en stoort. Het woord democratie wordt door de partijen, Partij van de Arbeid, GroenLinks, Partij van de Dieren, voortdurend in de mond genomen met een bepaalde manier van brengen van dat woord waaruit blijkt dat zij vinden dat zij weten wat democratie is en de anderen zich daar niet aan houden. Waarom zeg ik dit? Ik zeg dit omdat het wat mij betreft een duidelijk bewijs is dat in onze tijd woorden worden gebruikt die een bepaald begrip vertegenwoordigen waarbij helemaal niet meer zo precies doordacht wordt wat dat nou eigenlijk precies te betekenen heeft.

Wat zou je zeggen wanneer, stel nou dat degene die de grootste partij was bij de democratische verkiezingen, de vorige democratische verkiezingen, de PVV. Wanneer die nu weer de grootste partij zou worden. Dan moet je toch eerlijkheidshalve zeggen, dat dat een democratische keuze is. Of je moet zeggen, ja we moeten toch van tevoren een selectie maken in de burgerij van mensen die wel en niet mogen kiezen. En dan maak je dus een keuze, een selectie die bij jou past of zoiets dergelijks. Begrijpt u wat ik bedoel? Het is toch een onzin om een kiessysteem te hebben en dan, wanneer dat kiessysteem wat democratisch is, gezegd wordt te zijn, wanneer dat kiessysteem ertoe leidt dat een bepaalde partij door het volk, door de burgers, wordt gekozen als de grootste partij, om dan daar met het woord democratie tegen in te gaan.

Dat kan toch niet? Dus ik wil zeggen: Als je een land hebt waar men ervan uitgaat dat dat een democratie is, dan betekent dat dat je alle burgers een stem geeft die stemgerechtigd zijn. Maar dan betekent dat ook dat de uitkomst van zo’n democratische verkiezing een democratische uitkomst is. En dat je dus dat zult moeten respecteren. Dat heb ik niet gezien in de tijd dat deze vorige verkiezingen waren en daar een kabinet uit voortgekomen is. Daar is voortdurend met het woord democratie geschermd, maar er is geen respect geweest voor het feit dat de grootste partij democratisch de grootste partij is. En dat hoop ik dat dat in de toekomst tot de mensen doordringt, dat wanneer je een democratie hebt, dat dat betekent dat een burgerij uitmaakt welke partij eigenlijk gewenst is te regeren.

En ook al zou je dat verschrikkelijk vinden dat die partij dat is, dan moet je toch concluderen dat de burgers het niet met je eens zijn. Dus dat die dat niet vinden. Die hebben dus om de een of andere reden een andere mening over wat zij goed vinden voor het land. En dat komt democratisch tot uiting. En zo heb ik in de loop van de afgelopen maanden met verwondering gekeken naar gesprekken over democratie en me afgevraagd: Moet je er niet wat nuchtelder tegenover staan en concluderen, wanneer je dan vindt dat de burgerij heersen mag, dan moet je ook respect hebben voor het. besluit van het grootste aantal burgers. En dan zou je dus eigenlijk de grootste partij ook in de regering moeten toelaten. Doe je dat niet, dan ben je wat mij betreft niet democratisch.

En ja, ik wil nogmaals zeggen, dat betekent niet dat ik voor deze of die partij ben, maar ik ben wel voor een redelijk volgen van de principes die je zelf stelt. En als je stelt, wij zijn in een land, wij hebben een democratische stelsel, dan betekent dat dat wanneer de burgers kiezen voor een bepaalde politieke gang, dan zou dat ook gerespecteerd moeten worden. En dan kun je dus niet bij voorbaat al zeggen, nou, dat bevalt me niet, die partij, want die is niet democratisch. Ja, ik weet niet wat dat dan betekent. Maar die willen we dus niet. Dus ik wilde dat toch een keer zeggen. Een hele hoop woorden, maar het is ook moeilijk om uit te drukken. In een democratie kiest de burgerij welke politieke richting zij wenst. En omdat het niet anders kan dan dat het grootste aantal burgers uiteindelijk de winnaar is, zou het dan democratisch zijn wanneer die grootste partij ook werkelijk de kans zou krijgen om, namelijk op grond van dat democratische principe, de regering in de hand te krijgen. Volgende keer weer een ander thema.