Het Geheugen is geen Dossier

Ja, er komen reacties op dat ik de antroposofische video’s in het Duits spreek. En het zou natuurlijk voor mij heel eenvoudig zijn om dit ook in mijn moedertaal te spreken. Maar u moet zich voorstellen dat wij jarenlang heel veel seminars en voordrachten hebben gegeven in het Duitstalige gebied. En dat er natuurlijk ook veel mensen zijn die daarbij zijn geweest. En ja, eigenlijk spreek ik in de eerste plaats voor deze mensen. En toen heb ik natuurlijk ook nooit in het Nederlands kunnen spreken, want dat zouden ze niet begrepen hebben. Want als je ergens live bent, zijn er immers geen ondertitels. Dus ik zet door. Ik ga verder in de Duitse taal, ook al is het misschien niet altijd perfect of helemaal niet perfect. Dat moet niet uitmaken. Ik probeer het zo goed mogelijk te doen.

Hotel Corona

Ik wilde vandaag mijn nieuwe boek presenteren. Dat is meer dan een week geleden verschenen, maar eigenlijk wel veel eerder geschreven. Ik zal proberen iets eromheen te vertellen. Door de meditatieve studie van de anthroposofie heb ik gevonden dat ieder mens vanuit een bepaalde wereldbeschouwing in de wereld staat. Dat heeft natuurlijk een achtergrond. Daar heb ik het niet over. Maar het is wel een feit dat wij allemaal vanuit een bepaalde blikrichting kijken naar onszelf en naar wat er in de wereld gebeurt. En dat zijn twaalf verschillende richtingen die ook met de dierenriem samenhangen. Het zijn bekende, grotendeels bekende, filosofische, spirituele wereldbeschouwingen. Zo heb je bijvoorbeeld het materialisme, maar je hebt ook het, recht daartegenover, het spiritualisme. Nu was het zo dat ik, dat is ongeveer rond de eeuwwisseling geweest, een impuls eigenlijk kreeg, om eens te proberen om romans te schrijven vanuit die twaalf wereldbeschouwingen. Nou ja, dat doe je natuurlijk niet van vandaag op morgen. En het is inmiddels 25 jaar verder. En ik heb de acht inmiddels gehaald.

Karma en Reïncarnatie

Karma en reïncarnatie, dat is een hoofdthema in de anthroposofie, en dit thema brengt eigenlijk datgene, wat in de oudheid nog vanzelfsprekend was, in de moderne tijd weer terug – in het Westen, zou ik willen zeggen, want in het Oosten was deze gedachte natuurlijk altijd al aanwezig. Maar in het Westen, in de westerse denkbeelden, is het natuurlijk toch iets nieuws, niet helemaal, maar toch behoorlijk. En het wonderbaarlijke bij Rudolf Steiner is, dat hij niet van ons verlangt dat we eenvoudigweg geloven dat de mens een reïncarnerend wezen is met karma, maar dat hij de moeite heeft genomen om datgene wat hij zelf in zijn schouwende bewustzijn als een vanzelfsprekendheid, als een waarheid heeft waargenomen, zo duidelijk mogelijk in gedachten voor ons te brengen, zodat we niet hoeven te geloven, maar dat we met gedachten kunnen meedenken, dat het wel zo moet zijn.

Voorjaar en de Kalender voor de Ziel

Ik wilde vandaag nog een keer ingaan op de kalender voor de ziel van Rudolf Steiner. Geschreven in 1912, 1913 misschien ook nog. En het zijn spreuken voor elke week, waarin je, als je die spreuken doet, kunt meebeleven hoe de verhouding tussen jou als mens en de natuur en de kosmos, de seizoenen, hoe die in het jaarverloop verandert. Dat is heel bijzonder. Aanvankelijk zul je dat misschien niet merken. Ik zou me kunnen voorstellen dat die spreuken in eerste instantie wat ingewikkeld lijken en dat je het gevoel hebt, na een jaar bijvoorbeeld, dat je ze gedaan hebt iedere week, dat je het gevoel hebt dat je nog steeds geen vat erop hebt. Hier en daar misschien iets gemerkt van een samenhang tussen datgene wat je mediteert en wat er in samenhang met de natuur en de kosmos gebeurt.

Katholiek Geloof en Anthroposofisch Weten

De dood van de paus heeft mij ertoe gebracht om mij nog eens af te vragen: wat is dan nu eigenlijk het verschil tussen het katholieke geloof en de anthroposofie? Als ik dat zo zeg, dan is natuurlijk het eerste verschil dat de anthroposofie geen geloof is en ook geen religie. Dus wat heeft het eigenlijk voor zin om dat te vergelijken? Ik wil het ook niet vergelijken, maar er zijn natuurlijk toch veel mensen die oorspronkelijk in de katholieke kerk geweest zijn, misschien ook gewoon daarin blijven, zich niet laten uitschrijven en dan toch de anthroposofie vinden en dat verkiezen. En dan is de vraag: wat is nu eigenlijk het verschil? Ik meen dat in de tijd van Rudolf Steiner de anthroposofie voor katholieken verboden was. Ik weet niet hoe ver dat gegaan is, maar het was niet toegestaan om zich tegelijkertijd katholiek te voelen en ook antroposoof te zijn. Dat zal toch wel soms zo geweest zijn, maar officieel was de anthroposofie natuurlijk niet iets goddelijks, denkt men. Het grote, grootste verschil is dat in de anthroposofie de weten van karma en reïncarnatie gekomen is. En dat wordt nog steeds helemaal afgewezen door de christelijke kerken. Hoewel er in het Nieuwe Testament toch plaatsen zijn, waar men eigenlijk moet lezen dat de gedachte toen leefde. Want er is immers de passage waarin Johannes de Doper zegt, toen hem gevraagd werd of hij Elia was, dat hij zegt: nee, dat ben ik niet. Hoe zou hij Elia kunnen zijn, als er geen reïncarnatie bestond? Dat zal ongetwijfeld door theologen beantwoord kunnen worden, wat dat dan wel zou betekenen. Maar men kan het natuurlijk ook zo lezen dat de vraag was: ben jij de gereïncarneerde Elias?

De Paus en Franciscus

Op tweede paasdag stierf de paus. Ik vond het een interessante opmerking van Poetin die zei: ik weet niet hoe het bij de katholieken is, maar bij ons is het zo dat wanneer iemand met Pasen sterft, dat een teken is dat het een beduidend leven geweest is. Ik moest toen denken aan Toon Hermans die op Goede Vrijdag gestorven is. Dat zal ongetwijfeld ook een teken zijn. Ik wilde dus deze video besteden aan, ja ik wil niet zeggen de paus, maar aan datgene wat door zijn dood toch ook wel wordt opgeroepen. Want het is natuurlijk toch. hoe je het ook bekijkt, de dood van een wereldleider. En dat gaf mij aanleiding om me nog eens te bezinnen op: hoe sta je daar eigenlijk in, in het bestaan en de betekenis van de paus.

Het Rozenkruis

‘Reeds ziet hij zich dicht bij de stille plaats, die zijn geest met rust en hoop vervult. En op de boog van de gesloten poort ontwaart hij een geheimzinnig beeld. Hij staat en peinst en fluistert zachte woorden van eerbied, die in zijn hart opwellen. Hij staat en peinst. Wat heeft dat te betekenen? De zon zingt en het luiden verstomt. Het teken ziet hij prachtig opgericht, dat voor de hele wereld tot troost en hoop staat, waaraan vele duizenden geesten zich hebben toegewijd, waarnaar vele duizenden harten warm hebben gesmeekt, dat de macht van de bittere dood vernietigt, dat in menige overwinningsvlag wappert. Een verfrissende bron doorstroomt de vermoeide ledematen. Hij ziet het kruis en slaat de ogen neer. Hij voelt opnieuw wat daar aan heil ontsproten is. Het geloof voelt hij van een halve wereld. Maar met een geheel nieuwe zin wordt hij doordrongen, zoals het beeld zich hier voor zijn ogen stelt. Daar staat het kruis, dicht omstrengeld met rozen. Wie heeft aan het kruis rozen toegevoegd?’

Goede Vrijdag en Pasen

Is het niet bijzonder dat het paasfeest en daarmee natuurlijk ook verbonden hemelvaart en pinksteren nog steeds wordt vastgesteld, het tijdstip daarvan, in samenhang met de kosmos. Dat is toch voor het abstracte verstand iets heel bijzonders. Dat niet intussen al lang is gezegd, nou ja, we doen net als kerstmis. Pasen was als oer-Pasen in het weekend van 5 april. Dus we leggen het daar gewoon vast en doen dat ieder jaar zo. Nee, er wordt rekening gehouden met de kosmische verschijnselen. Namelijk, Pasen valt op de eerste zondag na de eerste volle maan, na het lentepunt. En dat maakt dat, daar zijn we natuurlijk toch wel aan gewend, dat we niet kunnen zeggen, Pasen is altijd in het weekend van 5 april. Dan zou je misschien ook moeten zeggen, we doen niet het weekend, maar we nemen vast de data.

Rudolf Steiner, de Ingewijde

Nu is het meer dan een week na de honderdste sterfdag van Rudolf Steiner.En wat mij is opgevallen – ik heb niet zo veel bekeken, maar men bekijkt, denk ik, wat men moet bekijken – wat mij is opgevallen, dat is, dat er een tendens is – en deze tendens kende ik natuurlijk al, maar het werd nu opnieuw heel duidelijk – dat er een tendens is om Rudolf Steiner als een geniaal persoon te bekijken. Als iemand die aan het begin van de twintigste eeuw veel nieuws heeft gebracht, ook veel waardevols, dat hij werkelijk ongelooflijk getalenteerd was. Maar, ja, geen ingewijde op basis van een heilige ziel. Dat heb ik eigenlijk niet zo waargenomen, dat men dat wil vertegenwoordigen. Men wil een Rudolf Steiner hebben, die men zo kan bekritiseren zoals men alle grote wetenschappers en filosofen en kunstenaars kan bekritiseren.

Politieke Dementie

Ja, we ontkomen er natuurlijk toch niet aan om over de politiek te praten. Hoewel ik daar eigenlijk niet zo’n interesse in heb, maar je moet wel. Ik heb de politiek altijd een buitengewoon moeilijk terrein gevonden, ik heb dat al eens eerder gezegd. Omdat je te maken hebt met extremen en ook wanneer je een middenpartij hebt, dan is die op zich ook altijd nog extreem. En je kunt eigenlijk geen partij, tenminste ik niet, vinden waarvan je zegt, nou die vertegenwoordigt nou echt grotendeels van wat ik ook vind. Dan zal iedereen dat wel hebben en die mensen vinden natuurlijk ook heel verschillende dingen. Maar het wordt in onze tijd wel heel moeilijk gemaakt om de politiek nog serieus te nemen. Ik herinner me de tijd van Van Agt en Den Uyl.